• Dokümanlar

Son Haberler

Vefat Yıldönümü

Konya Ticaret Odasının Yazısı

 

 

Konya Kültürüne Hizmet Edenler: Prof.Dr. Sabahattin ZAİM

 

ZAİM, 1926 yılında eski Osmanlı Devleti''nin, sonraki Yugoslavya''nın da parçalanışı şimdiki Makedonya''nın İstip Kasabası''nda dünyaya geldi. İstip''teki baba sülalesinin bir kökü 17. Asırlarda Konya''ya dayanıyor. Konya Balkanlara sevk edilen Türklerin ve Osmanlı nüfus siyasetinin hareket noktası olmuştur. Konya''dan gelenlerden ilk ismi bilinen ced Aslan Zaim''dir. Onların ecdadı 17. Asırda sipahi olarak atlara binip Balkanların fethine gitmiş ve İstip''te zeamet sahibi olmuşlardır. Bu arada ailenin Konya kolu İstib''e yerleşmiş. Daha çok ilmiye sınıfına ve ticarete meyletmiş olup efendi lakabı ile anılırlarmış. Zaim''in Dedesi Keresteci Hacı Mustafa Efendi, babası ise keresteci Hacı Mehmet Efendi diye anılmaktadır.

1934 yılında Türkiye''ye gelen Zaim İstanbul''a yerleşmiş. Ve 1959 yılına kadar Fatih''in Çarşamba semtinde oturmuş. İmtihanla girdiği Mülkiye''yi 1947''de bitiren Zaim, Hukuk fakültesini bitirdikten sonra altı yıl kaymakamlık yaptı. 1953 yılında İstanbul Üniversitesi''nin İktisat Fakültesi''nde asistan olarak Akademik hayata başladı. 1993 yılına kadar İstanbul Üniversitesi''nde öğretim görevliliği ve Bölüm Başkanlığı yaptıktan sonra kurucu dekan olarak Sakarya Üniversitesi''nin kuruluşunda bulundu ve İktisadi İdari Bilimler Fakültesi''nin başına geçti. 1998 yılında emekli oldu.

19531998 yılları arasında akademik hayatı esnasında; ABD, Almanya, Suudi Arabistan''da misafir öğretim görevlisi olarak bulundu. Ortadoğu Teknik Üniversitesi ile İslamabad''daki Milletlerarası İslam Üniversitesi''nde Mütevelli Heyet Üyesi olarak görev yaptı. YÖK üyeliğinde bulundu. Ve Milletlerarası Sarajeve (Saraybosna) Üniversitesi''nin Kurucu Rektörlüğü görevini ifa etti. Milli ve milletlerarası çeşitli konferanslara katıldı. İslam Dünyasında düzenlenen Birinci İslam İktisadı, İslam Eğitimi ve Teknolojide İşbirliği Kongrelerine katıldı, tebliğler verdi. Dünya İslam Bankası''nın kuruluşunda ve Türkiye''de özel finans kuruluşlarının tesisinde fikren ve fiilen katkıda bulundu.

Sanayi hayatında çeşitli şirketlerde yönetim kurulu üyesi, başkanı ve murakıbı olarak ek görevlerde bulundu.

Zaim İstanbul''da kurulan Türkiye''nin ilk özel Motor Fabrikası olan Gümüş Motor (Pancar Motor) kurucu ortağı ve yönetim kurulu üyeliği ile devlet tarafından Konya''da kurulan TÜMOSAN Motor Fabrikası''nın ilk yönetim kurulunda üye olarak görev yaptı. TOBB''da müşavirlik görevi, İş Dünyası Vakfı kurucu Başkanlığı, MÜSİAD ve Milletlerarası BUSİNESS FORUM''UN ilk kuruluşunda Pakistanlı Prof. Hurşid Ahmet ile birlikte çalıştı. Evli, 5 çocuk babası olan Prof. Dr. Sebahattin Zaim, KTO''nun her yıl düzenli olarak gerçekleştirdiği Türkiye ekonomisi konulu panellere katıldı.

Zaim Konya''ya karşı ayrı bir ilgisinin olduğunu, belirterek Konya''yı şöyle ifade ediyor "Konya''nın benim indimde bir yandan Mevlana Hazretlerinin ruhaniyetini taşıyan manevi yönü, diğer yandan seçkin ve inançlı liderlerinin önderliğinde iktisadi hayatta sergilediği dinamizmi ile ayrı bir değeri vardır."

Prof. Dr. Sebahattin Zaim''in Kronolojik özgeçmişi

II Eğitim:

1. Doktora: İstanbul Üniversitesi, İktisat Fakültesi,1955

2. Lisans : Ankara Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, ( muadelet ), 1950

3. Lisans : Ankara Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi, 1947

4. İstanbul Vefa Lisesi, Klasik Şube ( Latince İngilizce ), 1943

5. İstanbul Fethiye, 16. İlkokul, 1937

III Bugünkü Mevkii:

1 İstanbul ve Sakarya Üniversiteleri Emekli Öğretim Üyesi 2 Kuveyt Türk, Ö.F.K. Denetçisi

IV Akademik Görevleri:

A Asli Görevleri

1 YÖK ( Yüksek Öğretim Kurulu Üyesi ), 1996 2000

2 Sakarya Üniversitesi İktisat Fakültesi Dekanı ve Öğretim üyesi 19931998

3 İstanbul Üniversitesi, İktisat Fakültesi, Öğretim Üyesi 19531993

4 Misafir Profesör: Melik Abdülaziz Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Cidde Suudi Arabistan, 19801982,

5 Misafir Öğretim Üyesi: Batı Almanya, Münih Üniversitesi, 1963 1964

6 ABD CORNELL Üniversitesi Misafir Öğretim Üyeliği, 19551957

B Akademik Ek Görevler:

1 İstanbul Üniversitesi, İşletme Enstitüsü Öğretim Üyeliği 1973 1993

2 Bursa Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, 1976 1986

3 Sakarya, Kadıköy, Işık Mühendislik Akademileri ve Galatasaray Y. İktisat ve Ticaret Akademileri, 1967 1980

C Diğer İlmi Ek Görevleri:

1 Türk İş Sendikacılık Koleji, Öğretim Üyeliği, 19651976 Ankara

2 İşçiİşveren Seminerleri: Konferansları, 1955 1980

3 İslam Kalkınma Bankası Yöneticileri Seçme ve Değerlendirme Komitesinde parttime Müşavirlik, 19771978

4 İslam Konferansı (OIC), İslam Bankacılığı Temsilciliği, 1981 1982

D Akademik Ek İdari Görevleri:

1 Ankara, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mütevelli Heyeti Üyeliği,19771979

2 Milletlerarası İslam Üniversitesi, Mütevelli Heyeti Üyeliği, İslamabad, Pakistan, 1985''ten beri devam ediyor.

3 YÖK ( Yüksek Öğretim Kurulu ) Üyeliği, 1996 2000

4 Milletlerarası Sarajevo Üniversitesi Kurucu Rektörlüğü, Saraybosna 20032004

V Ek Devlet Görevleri:

1 Milli Prodüktivite Merkezi Yönetim Kurulu Üyeliği, 1975 1977

2 Türkiye Milli Birlik Komitesi Sosyal İlişkiler Sivil İşler Komitesi Başkanlığı, 19601961

3İstanbul Maiyet Memurluğu, Eyüp, Malatya''nın Kahta, Sinop''un Ayancık ve Kastamonu''nun Abana İlçeleri Kaymakamlıkları, 1947 1953

VI İş Hayatı Tecrübeleri

1 Pancar Motor, Yönetim Kurulu Üyeliği, 1958 1963

2 Koç Holding İşçi İşveren Münasebetleri, 1966 1967 3 Anadolu Cam Sanayii A.Ş. Murakıplığı, 1975 1978

4 Uzel Traktör Sanayi Murakıplığı ve Yönetim Kurulu Üyeliği, 1977 1980

5 TÜMOSAN Yönetim Kurulu Üyeliği, 1977 1979

6 SOYTAŞ ve SOYTUR A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanlığı, 1975 1980.

7 FAİSAL FİNANS KURUMU A.Ş. Yönetim Kurulu Başkan Vekili, 1998 2001

VII Sosyal Faaliyetleri Cemiyet Üyelikleri

1 Milletlerarası Endüstri İlişkileri Cemiyeti, İsviçre.

2 A.B.D. Milletlerarası Endüstri İlişkileri Cemiyeti.

3 Milletlerarası Müslüman Sosyal Bilimadamları Cemiyeti, İndiana, A.B.D. 1977''den Beri

4 Milletlerarası İslam İktisatçıları Cemiyet Kurucu Üyesi, Leicester, U.K.

5 İlim Yayma Vakfı, Mütevelli Heyeti ve Kurucu Üyesi.

6 Türkiye Milli Kültür Vakfı Kurucu Üyesi.

7 Türkiye Aydınlar Vakfı Kurucu Üyesi.

8 İslami İlimler Araştırma Vakfı, Kurucu Üyesi.

9 Mülkiyeliler Birliği Üyesi, No.367.

10 Türkiye Yeşilay Cemiyeti, Üye No.6985.

11 Vefa Lisesi Mezunları Vakıf Kurucu Üyesi.

VIII Şeref Üyelikleri ve Armağanları

1 7 Şubat 1990 tarihinde, Türkiye Milli Kültür Vakfı tarafından verilen " Türk Milli Kültürüne Hizmet Şeref Armağanı "

2 İslam Kalkınma Bankası''nın 1992 yılı İslam Ekonomisi Dünya Ödülü

3 LARIBA BANKING 1996, Los Angeles, USA, İslam Bankası Ödülü

4 MÜSİAD, Üstün Hizmet Ödülü, 2002

5 Türkiye Yazarlar Birliği Üstün Hizmet Ödülü, 2003

Kitapları Arasında:

1 Çalışma Ekonomisi, 1965, 1968, 1972, 1975, 1978, 1983, 1986, 1990, 1992, 1997. İ.Ü. İktisat Fakültesi Yayını, Filiz Kitapevi, İstanbul 10. Baskı.

2 Türkiye''nin Ücret ve Gelirler Siyaseti, Türkiye İşveren Konfederasyonu Yayın:28, 1974.

3 Bölge Şehir Planlaması Yönünden İstanbul Sanayi Bölgeleri, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Yayın No:1781/304,1971.

4 Türkiye''nin Nüfus Meselesi, Boğaziçi Yayınları, No:13,1973.

5 İstanbul Mensucat Sanayiinin Bünyesi ve Ücretler, İstanbul Üniversitesi, İktisat Fakültesi, Yayın No:655/83, 1956, İstanbul.

6 İşletme İdaresi ve Moral ( İngilizce''den tercüme ) Roothlisberger, İşletme İdare Enstitüsü Yayını, 1960 )

7 İslam, İnsan ve Ekonomi, Yeni Asya Yayınları, 1992, 1995, İstanbul.

8 Türk ve İslam Dünyası''nın Yeniden Yapılanması,Yeni Asya Yayınları, 1993, İstanbul, Nil Yayınları, 1997, İzmir.

9 Dünya İslam Ticaret Merkezi, Ankara, 1985.

10 Sabahattin Zaim''in Bütün Makaleleri, 3 Cilt, İşaret Yayınları, İST, 2005.

Makalelerden Bazı Örnekler:

1 Türkiye''nin Milli Ücret Siyaseti, Sosyal Siyaset Konferansları, İstanbul Üniversitesi, İktisat Fakültesi, Cilt 20, 1968.

2 İktisadi Devlet Teşebbüslerinde Prodüktivite ve Rantabilite, Sosyal ve Ekonomik Konferanslar Heyeti, 1968, Ankara.

3 Sanayileşmenin Türkiye''nin Sosyal ve İktisadi Gelişmesine Tesiri, Sosyal Siyaset Konferansları, Yayın No: 1122/166, 1965, İstanbul.

4 Sanayileşme de Beşeri Faktör, Sosyal Siyaset Konferansları, 1960, İstanbul.

5 Avrupa Ortak Pazarı ve Türkiye, Galatasaray Yüksek Ticaret Okulu Yayın No:3, 1970, İstanbul.

6 Türkiye''de Montaj Sanayinin İktisadi Yönü, Refik Şükrü Suvla''ya Armağan İçinde İstanbul Üniversitesi Yayın No: 1620/295, Sh.123 124, 1977, İstanbul.

7 Türkiye''de Toplu Sözleşme Düzeninin İktisadi ve Sosyal Sahadaki Tesirleri, İ.Ü. İktisat Fakültesi Sosyal Siyaset Konferansları, İstanbul.

8 Çalışma Barışı, Fındıkoğlu''na Armağan İstanbul Üniversitesi Yayın No: Sh. 123124, 1977, İstanbul.

9 İslam Ülkeleri Arasında İktisadi İşbirliği İmkanları, Orhan Tuna''ya Armağan, Kitabında: Cilt; 31, Sh:5567, İstanbul.

10 Toplu Sözleşmelerde Değişken Ücret Uygulaması ( EŞELMOBİL ), İ.Ü. İktisat Fakültesi, Sosyal Siyaset Konferansları, Cilt:3233, İstanbul, sh:143.

11 İşçi, İşveren Kuruluşlarının Sosyo Ekonomik Önemi, MESS Yayınları, No:94, 1985, İstanbul, Sh:87110.

12 SocioEconomic Problems Of Rapid Urbanization, " The Middle East City, Ancient and Tradations a Modern World", Paragon House Publishers, Newyork, 1987, Sh:305324.

13 Vakıflarımızın İktisadi ve Sosyal Açıdan Değerlendirilmesi, İstanbul Üniversitesi, İktisat Fak. Sosyal Siyaset Konferansları, Cilt:3738, İstanbul, 1992, Sh:18.

14 Integration of the Masses in the Development Process, Procceedings of Internatıonal Seminar on Development from Below, Magosa, KKTC, 1987 (İslam bankaları ile ilgili)

15 Mimar Sinan Döneminin İktisadi Durumu, VI. Vakıflar Haftası, Vakıflar Genel Müdürlüğü, 1998, Sh:4764.

16 "Modern Education In Turkey " Survey of Muslim Education: TURKEY IN THE Islamic Academy Cambridge U.K. p.p.:29.1985.

17 Türkiye''nin İktisadi Meselesi İç Borç Faiz Sarmalı, Yeni Türkiye Mecmuası. Ankara, 1999.

18 Türkiye''de Demokratik Rejimin İktisadi ve Sosyal Düzenlemesi, Yeni Türkiye Mecmuası.1999

 

Konya ve Mevlana Dostu: Prof. Dr. Sabahaddin ZAİM

Doç. Dr. Adem ESEN

Büyükdedeleri, Konya''dan evladı fatihan olan Sabahaddin Hocam, pek çok kişi gibi benim de kendisinden ilim ve irfan olarak istifade etme imkanı bulduğum değerli bir şahsiyettir. Kendisini, 1986 yılında doktora eğitimine başladığım İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesinde tanıdım. Derslerinde sınıf arkadaşım (kendi tabiriyle) olmam, yanında doktora tezini kendisinde hazırladım. İlmi dakikliği ve yol göstericiliği akademik hayatımda bana yol gösterici olmuştur.

Fakülte''deki odası Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümünün en sonunda, kütüphanenin yanındaydı. Kıdemli hocanın usta öğretici gibi olması güzel bir gelenektir. Bu geleneği hocanın yetiştirdiği tüm akademisyenler takip ederler.

Hoca, ülkemizdeki İktisat Fakültelerinde ekol olacakların ilkidir.

Hocamızın engin hoş görüsü, beyefendiliğinden kaynaklanır. Çünkü; kendisi hem bey (yani zeamet sahibi) hem de efendi (ilmiye) den gelme bir aileye mensuptur. Bu özelliği tüm beşeri münasebetlerine yansımıştır. Fikri bakımdan O''na muhalif olanlar bile O''nun hakkında hep güzel konuşurlar.

İnsanın hayatında, hele bir akademisyenin pek çok öğretmeni ve ders aldığı kişi vardır. Ancak bunlardan isimleri ilk planda sayılabilecekler çok azdır. Sabahaddin Hocamız ismi onun öğrencisi olanlar için ilk olan özelliği olan bir akademisyendir. Bazen akademik dünyada kolaycılığa kaçmak için hoca tercih edildiği çok görülür. Ehliyet hususunda o yumuşak tavırlı hocanın yerini, kılı kırk yaran bir şahsiyet alıverir. Allah kendisine uzun ömür versin, öğrencilerinin bu arada benim yaptığım çalışmaları, en kısa sürede tashih eder, tavsiyelerini belirtir ve yol gösterir.

Yaşı ve sağlık durumuna rağmen, akademik bilimsel hiç aksatmamaktadır. Yıllar önce İslam Kalkınma Bankasının Kuveyt''te yaptığı seminerlere katılmıştım. Bankanın ileri gelen danışmanlarına Sabahaddin Hocanın öğrencisi olduğumu söylediğimde, hemen onlar "Hoca hepimizin hocasıdır" diye karşılık verdiler.

O''nun hocalığını sosyal bilimlerin her alanında görmek mümkündür. ''Kargadan başka kuş tanımam'' diyerek alanın dışına taşamayanlar, muhakkak Hocamı örnek olarak kendilerine ufuk çizmelidirler.

İlmin üstünlüğüne inanan Hocamız uygulamanın dışında da kalmamıştır. Bu yönü ile teoriyi pratikle en güzel bağdaştırmaktadır. Sözlerinin sağlam ve güvenilir olmasına dikkat eder. Bunun içinde zaten siyasi kulislerde saygınlığını korumuştur. Her zaman fırsatı olmasına rağmen, hiç siyasete girmemiştir. Bunun için yöneticiler ve siyasetçilere tavsiyeleri ve uyarıları bu sebeple hep etkili olmuştur. O''nun hiçbir siyasetçi veya akademisyene aşırı övgüler veya yergiler sergilediğine rastlamadık. Çünkü "güzel insanı" model almaktadır.

Ülkemizdeki ve Dünyadaki faizsiz bankacılığın ve bu doğrultudaki iktisadi anlayışın teoride olduğu kadar pratiğinde en büyük emeği olan Hocamızın çok ortaklı holdinglerle ilgili teorileri manidardır:

1999 yılında belediye başkanı seçildiğim ilk yıldı. Ramazan ayına tesadüf eden Şeb_i Arus törenlerine ve arada bir konferans vermek üzere Hocamızı Konya''ya davet ettik. Rahmetli eşi ile gelen Hoca, benden o zaman Konya''da etkinlikleri olan holdinglerin başkanlarını çağırmamı istedi. Amaç, holdinglerin karşılaşacakları muhtemel sonuçları onlara haber vermek ve aralarında dayanışmayı sağlamak, olumsuzluklara meydan vermemek ve yasa koyucu nezdinde lobi faaliyetleri yapmak için bir birlik oluşturmaya çalışmaktı. Ben, pek çok holding yöneticisini arayıp bunu haber verdim ve Büyükşehir Belediyesine ait Meram Yeni yoldaki misafirhaneye davet ettim. Maalesef bugün isimlerini bile unuttuğumuz holding yöneticileri gelmediler.

Ülkemizde İslam ve Türk Dünyası konusunda en önemli çalışmalar da hocamıza aittir. Tespitleri pek çok akademisyene ve siyasetçiye yol gösterici niteliktedir.

Son ziyaretinde yaptığı ziyaretlerde daha önceki ziyaretinde gezdirme fırsatı bulduğum ağaç dikimini de sordu. Çünkü Takkeli Dağı ve Rahmet Bereket ormanlarını beraber gezmiştim ve bu konudaki tavsiyelerini almıştım.

Yine son ziyaretinde Sultan 1.Murat''ın Hacı Evranos Beye tavsiyelerini anlattı.

" Bil ki bir memlekete bey olmak iki kefeli bir terazidir.

Bir kefesi Cennet , bir kefesi Cehennemdir. Şunlardan ola gör kim Peygamber Hazretleri anın bir günün altmış yıl ibadetten saymıştır. Ve bu pendimi bil ki Rumeli vilayetleri uzak yerlerdir. Onların tedbir ve tedarikleri ve siyaset emrinde elbette seyfü kalem ehlinden nice kimselere muhtaç olasın.

Sakınasın, hiç halkı mal sevmekten özge azdırıcı olmaz. Dünya için din emrinden göz yuman Allah Teala korkusun unutur. Ve bu hususlara değme bir kimesneye itimada itikar etmiyesin. Çün bazı kimesneler gündüz saim, gece kaim görünür amma haddi zatında puta tapar. Anın gibilerden sakınasın. Zinhar ve zinhar bir kimesnenin zahir haline bakıp aldanmıyasın.

Nitekim Hazreti Ömer İbn el Hattab, Rebi''ibn Ziyad''ın zahir haline bakıp aldandı. Anlardan hisse alasın. Ve her kaçan bir kimseyi bir canibe vekil edip göndermek ve kullanmak istedikte evvelden bildiğin haline itimat eyleme, caiz ki sonradan bir türlü dahi ola. Zira beni Ademin bedeni bir halden hale intikal edip berkarar olmadığı gibi ol halinde dahi berkarar değildir, elbette bir halden bir hale intikal etmektedir.

Pes vekil edip işe kullandığın kimesnenin ahvaline göz kulağ tutagör. Şimdiki ahvali eski ahvaline uyar mı? Ona göre sözüne amel eyle, kimesneye garez olmasın ve bu pendimi bil ki kaçan etrafı memlekete koduğun vekillerin iyi kimesneler ola.

Reayanın da hali iyi olup ve beyler vekilleri çırağı dinlenir, alem yaman olur; ve her birine emreyle eli altında olan Müslümanları karındaşları gibi bilip vesair Reayayı rıfk ile tutsunlar. Zulm''ü teaddi üzerine olmasınlar. Kıyamet gününde gökten kar yağar gibi kütüb''ü amel yaydığı günü ansınlar ve halkın fukarasın gözlesinler, anları kifayet miktarı zahirelerinden tedarik eylesinler.

Fukara Allah Teala Hazretlerinin sevgilileridir. Fakirlik belasına sabrederler, elinde dünyası çok olanın dünyasına nazar etmezler, kendi hallerine şakirdiler, şükrederler, hususa umuma Rumeline Şeyhül İslam tayin olunan mefnari füdela elvan fakih''e öget riayet eyle ve gözle, Ulemaye izamıki veresei seyyidül enamdır, Kemali lütfu şefkat ile meri ve mahmi tutup ibkayı dini mübin ve icrayı şeri metin anların vucud şerif ve enfasi latifeleri bereketinde bilinip hatırı atırların rencide etmekten begayet hazer edesin."

Değerli hocamın elerinden öper, hayırlı dualarını beklerim.